İzmit Belediyesi Sosyal Destek Hizmetleri Müdürlüğü özel gereksinimli bireylerin sosyal yaşama adaptasyonlarını sağlamak adına çalışmalarına devam ediyor. Bu çalışmalar kapsamında Necati Gençoğlu Kültür Merkezi’nde Eğitimde Görme Engelliler Derneği iş birliğiyle "Engellilik ve İletişim" konulu bir söyleşi düzenlendi.
YOĞUN KATILIM
İzmit Belediyesi Sosyal Destek Hizmetleri Müdürü Yasemin Gözkonan Kahveci ve Derince Zehra - Emine Öçgüder Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi öğrencilerinin katıldığı söyleşi programının konuşmacıları; Psikolojik Danışman Şeyma Büyükurvay, Av.Ayşe Begüm Başbozkurt ve Psikolojik Danışman Ebru Battal oldu.
“MEMNUNİYET DUYUYORUZ”
İzmit Belediyesi Sosyal Destek Hizmetleri Müdürü Yasemin Gözkonan Kahveci programda yaptığı konuşmada şu ifadelere yer verdi; “ Sivil toplum örgütleriyle çalışmayı çok önemsiyoruz ve iş birliği yapmaktan da memnuniyet duyuyoruz. Engellilik alanı da Sosyal Destek Hizmetleri Müdürlüğü olarak tam da bizim alanlarımızdan birisi tıpkı yoksulluk alanı olduğu gibi kadın alanı olduğu gibi aile - çocuk alanı olduğu gibi ve yaşlılık alanı olduğu gibi.
“PSİKOSOSYAL DESTEK”
İzmit Belediyesi olarak Sosyal Destek Hizmetleri Müdürlüğümüz bünyesinde hayata geçirdiğimiz çalışmalarda ilçemizde yaşayan tüm engellilere ayni ve nakdi yardımların sağlanması hususunda titizlikle hareket ediyoruz. Covid – 19 tedbirleri kapsamında sosyal hayatla bağı zayıflayan engellilerimize yönelik psikososyal destek hattıyla yüzlerce engelliye temas etme, onların kaygılarıyla baş etme noktasında destek sağlama ve alışveriş hizmeti sunduk.
“DOWN CAFE’DE HER GÜN BİR ETKİNLİK”
Bununla birlikte Down Cafe Covid -19 döneminde bir süre kapalıydı ama artık kısıtlamaların kalkmasıyla birlikte Down Cafemiz tekrar hizmete girdi. Down cafemizde 5 down sendromlu çocuğumuz istihdam ediliyor. 2 çocuğumuzun da annesi orada istihdam ediliyor. Down Cafe’de her gün bir etkinlik yapıyoruz. Özel gereksinimli tüm vatandaşlarımızı Down Cafe’ye bekliyoruz. Anne babalarınız çay - kahve içerken siz de tiyatrodan müziğe, el sanatlarından halk oyunlarına kadar birçok etkinliğimize katılabilirsiniz. Bununla ilgili de sosyal medya hesaplarımızı açtık ve buradan da bizleri takip edebilirsiniz.
“HİZMETLERİMİZ SÜRECEK”
Yakın zamanda hizmete sunduğumuz Engelsiz Taksi hizmeti ile engelli vatandaşlarımızın hastane, tedavi merkezi, banka, kamu daireleri gibi yerlere olan ulaşım zorluklarını ortadan kaldırıyor onlara hem maddi hem manevi destek sağlıyoruz. Evde Bakım Hizmetine pandemiye rağmen hiç aralıksız bir şekilde devam ettik. Evde Bakım Hizmetlerimizde ekiplerimiz evde bakım ihtiyacı olan öz bakım becerilerini gerçekleştiremeyen vatandaşlarımıza destek sağlıyor ve bu hizmetimiz devam edecek. .
“KOCAELİ’DEKİ İLK UYGULAMA”
Bizi çok heyecanlandıran bir proje olan Yaşama Destek Evimizi 3 Aralık 2021 Dünya Engelliler Gününde hizmete açtık. Açılışını da başkanımız Av. Fatma Kaplan Hürriyet’in önderliğinde gerçekleştireceğiz. Yaşama Destek Evimiz yine Kocaeli’de ilk olan bir uygulama. Engelli olan ve öz bakım becerilerini gerçekleştiremeyen özellikle çocukların ve gençlerin burada fiilen uygulama yapabilecekleri alanlar mevcut. Burada mutfak, banyo, yatak odası bulunuyor. Bu alanlarda gerçekleştirilecek eğitimler sonrasında engelli çocuklar ve gençler temel ihtiyaçlarını karşılama noktasında daha ileri bir seviyede olabilecekler. Burayı çocuklarımızın öğrendikleri pratikleri tekrar yapabilecekleri ve bağımsız yaşayabilecekleri bir yere dönüştürmek istiyoruz.
“OTİZMLİLER İÇİN DE BİR TESİS YAPILACAK”
2022 yılı içerisinde otizmli bireyler için bahçe ve iç mekandan oluşan bir yaşam evi ve ev bakımını gerçekleştiremeyen engelli vatandaşlarımızın barınma hakkının insanlık onuruna uygun bir şekilde teminini sağlamak amacıyla evde temizlik hizmeti gerçekleştirilecektir. Bu tesisi açmak için çalışmalarımıza başladık. Engellilerimizin haklarını temin etmek ve onlara destek olarak engelli dostu bir belediyeciliğin öneminin farkındayız. Sizlerin de destekleriyle İzmit’i engelli vatandaşlarımız için daha yaşanılır kılma noktasında birlikte çalışmaya devam etmeyi amaçlıyoruz.
ENGELLİ HAKLARI NELER?
Engelli kişiler, ayrımcılık ve engellemelerle, her geçen gün başkaları ile eşit temelde toplumda yer almalarına engel olan sorunlarla karşı karşıya kalmaktadırlar. Okul sistemine dahil olma, toplulukta yaşama, özgürce hareket etme, oy kullanma, spor ve kültürel faaliyetlere katılma, sosyal güvenliğin tadını çıkarma, adalete erişim, tıbbi tedaviyi seçme gibi herkesin eşit haklara sahip olması gereken konular ile ilgili sorun yaşamaktadırlar.
Diğer insan hakları sözleşmelerinde güvence altına alınan ve Evrensel İnsan Hakları Beyannamesinde yer alan koruma, herkese uygulanmalıdır. Bununla birlikte, engelliler, çoğunlukla görünmez kalmışlarsa da son yıllarda, küresel düzeyde ve koruma boşluğuna yakın bir yaklaşımla devrimci bir değişim yaşanmış ve engellilerin herkes gibi eşit standart, haklar ve haysiyetten yararlanmalarını sağlamak için engelli hakları üzerinde yoğunlaşılmaya çalışılmıştır.
Engelli hakları, mevcut engel durumu nedeniyle engellilerin, engelsiz bireyler gibi eşit haklara erişiminin sağlanması için engellilere verilen pozitif ayrıcalık sağlayan haklara verilen genel addır. 3 Mayıs 2013 tarihli resmi gazete uyarınca, daha önceki bazı resmi tanımlarda geçen; özürlü, sakat veya çürük (askere uygun değildir) gibi ibareler yerine engelli ibaresinin kullanılması kanuna bağlanmıştır
Çevresel Mimari Erişim Hakkı
Türkiye’de, belediyeler 572 sayılı kanun hükmünde kararname gereğince engellilere uygun düzenlemeleri standartlara uygun olarak yapmak zorundadır. İmar Mevzuatına ulaşılabilirlikle (fiziksel engellerin kaldırılmasıyla) ilgili hükümler eklenmiştir. Buna göre, kaldırımlar, yaya yolları, konutlar ve umumi binalar özürlülerin ulaşabilirliğine uygun olarak yapılmak durumundadır.
Ulaşım Hakkı
Toplu taşımada engellilere birtakım indirimler uygulanmaktadır. Belediyeler ve belediyelerin kurdukları birlik, müessese ve işletmeler otobüs benzeri karayolu üzerinden yapılan toplu taşıma araçlarında, %40 oranında özürlü olduğunu belgeleyen kişiler üzerinden %30 indirim uygulamak zorundadır. Demiryolu ulaşımında %40 ve üzeri engellilere %50, %50 ve üzeri ağır engellilerden ise ücret talep edilmez. Bazı havayolu şirketleri de engelli yolculara indirim uygulamaktadır.
Engelliler İçin Özel Araçlar
Ortopedik engelliler için araç alımlarına getirilen yasal kolaylıklar da sağlanmaktadır. Günlük ulaşımda engellinin ulaşım ihtiyacı için ithal edilen araçlardan hiçbir şekilde gümrük vergisi talep edilemez. H sınıfı sürücü belgesine sahip olan özürlüler yurt içinden aldıkları özel tertibatlı otomobillerde, katma değer vergisi indiriminden yararlanmaktadırlar. Bunlara ek olarak, taşıt alım vergisinden muaf tutulmaktadır. Ortopedik engellilere otomobil tipi araç alımlarında engel durumuna göre aracı hareket ettirici düzenek yer alan (modifiye edilmiş) kullanıma uygun hale getirilmiş araçlardan Özel Tüketim Vergisi alınmaz.
Eğitim ve Kültür Hakkı
Eğitim alanında da engelli hakları korunmaya çalışılmaktadır. Orta öğretimde işitme engelli öğrenciler meslek liselerine sınavsız yerleştirilebilmektedir. Yüksek eğitim kurumuna girmeye hak kazanan öğrenciler, valilik bünyesindeki Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı’ndan Başbakanlık Bursu ve yardımcı ders araç gereçlerin temini konusunda destek alabilir. Kredi ve Yurtlar Kurumu, %40 ve üzerinde engelli olduğunu belgeleyen öğrencilere öncelik tanır ve harç üzerinden %50 indirim yapar. Halk Eğitim Merkezleri’nde çeşitli mesleki eğitim programı alan ve %40 ve üzeri engellilerden, herhangi bir ücret alınmaz. Devlet Tiyatroları, engellilerden ücret talep etmez. Ayrıca engelli tiyatrosu, Kültür Bakanlığı’ndan maddi destek almaktadır. Özel tiyatro ve sinemalarda da engelliler için indirim uygulanmaktadır.
Yüksek Öğretimde Sağlanılan Haklar
31 Ağustos 2013 tarih ve 28751 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “2013-2014 Eğitim-Öğretim Yılında Yükseköğretim Kurumlarında Cari Hizmet Maliyetlerine Öğrenci Katkısı Olarak Alınacak Katkı Payları Ve Öğrenim Ücretlerinin Tespitine Dair” Bakanlar Kurulu Kararında “Yükseköğretim programlarına kayıt veya kayıt yenileme sırasında 1/7/2005 tarihli ve 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun ve 14/1/2012 tarihli ve 28173 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Engellilik Ölçütü, Sınıflandırması ve Engellilere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik” uyarınca engelli olduğuna dair raporu ilgili yükseköğretim kurumuna sunan öğrencilerin ödemesi gereken öğrenim ücreti tutarlarından, engellilik oranı kadar indirim yapılır.”
İletişim Hakkı
İletişim alanında da engelli hakları gözetilmeye çalışılıp engellilere genel olarak indirim olanakları sağlanmaktadır. Özel iletişim vergileri engellilerden talep edilmez bu sayede özel hizmet veren firmalar %50 ye varan indirimler yapabilmektedirler. Türk Telekom, sabit telefonlar için %40 ve üzeri engelliler için indirimli Sosyal Tarife Paketi uygulamaktadır. Cep telefonu operatör şirketleri de %40 ve üzeri engelliler için indirimler uygulamaktadır. Sabit internet hatları için de engellilere indirim uygulanmaktadır.
İş ve İstihdam Hakkı
3 Ekim 2011 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan yönetmelik gereği tüm kamu kurum ve kuruluşlarına özürlü memur alımları ÖMSS (Özürlü Memur Seçme Sınavı) ve lise mezunu olamamış adaylar için kura sistemi ile atamalar yapılacaktır. ÖMSS yönetmeliği ile gelen yenilikler:
Sınav iki yılda bir yapılacak olup, sınavın geçerlilik süresi iki yıldır.
Özürlü adaylar için yaş sınırı yoktur.
Özürlü adayın alacağı puanla, atama öncesi kurumun belirleyeceği 5 kişiden oluşan bir atama onay komisyonu ile engellinin başvurduğu pozisyona engel durumunun uygun olup olmadığı değerlendirildikten sonra atama onayı olumlu veya olumsuz bir şekilde neticelendirilecektir.
Erken ve Malulen Emeklilik Hakkı
Çalışabilir durumda ona engellinin fiziki ve fizyolojik niteliklerine bağlı olarak verilen sağlık raporundaki iş yapabilir % oranına, engellinin fiziki iş yapabilme kapasitesinin yanı sıra fizyolojik mukabiliyeti oranında malulen erken emekli olabilmesi sağlanmaktadır. Normal şartlarda sağlıklı biri 25 yıllık işgünü sigorta primi yatırırken engellinin durumuna bağlı olarak en erken 15 yılda malulen emekli olabilmesi söz konusu olmaktadır. Yanlış ödemiş olduğu prim hesabına göre aldığı emekli maaşı çalışırken aldığı maaşın %60 oranındadır.
Engellinin çalışamadığı süreler için geçmişe dönük sigorta primi ödemek hakkı talebi, ilgili mevzuatlarda kişi engelli olsun veya olmasın; çalışmasa bile yurt dışında kaldığı süreyi, ana vatanına kesin dönüş yapacağını bildirdiği ve bunu resmileştirdiği zaman yurt dışında kalmış olduğu süreyi (süre sınırlaması olmaksızın) geçmişe dönük prim borçlanması olarak ödeyebilme hakkı ilgili mevzuatlarca sağlanmıştır.
Kaynaklar:
Wikipedia / Türkiye’de Engelli Hakları:
