Yüksek Tansiyon (Hipertansiyon) Nedir?
Halk arasında “tansiyon yüksekliği” olarak bilinen hipertansiyon, kanın atardamar duvarlarına normalden daha fazla basınç uygulaması sonucu ortaya çıkar. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre yetişkinlerde kan basıncının 140/90 mmHg ve üzerinde olması hipertansiyon kabul edilmektedir.
Normal değerler ise genellikle 120/80 mmHg seviyeleridir. Büyük tansiyon (sistolik) kalbin kasıldığı anda, küçük tansiyon (diyastolik) ise kalbin dinlenme anında ölçülen basıncı ifade eder.
Hipertansiyonun Nedenleri Nelerdir?
Yüksek tansiyonun oluşmasında hem genetik hem de çevresel faktörler rol oynar. En sık görülen nedenler:
• Aşırı tuz tüketimi
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Obezite ve fazla kilo
• Sigara ve alkol kullanımı
• Yoğun stres
• Böbrek ve tiroid hastalıkları
• Bazı ilaçların uzun süreli kullanımı (doğum kontrol hapı, steroidler, ağrı kesiciler vb.)
50 yaş altındaki erkeklerde daha sık görülen hipertansiyon, 55 yaş sonrası kadınlarda da hızla artış göstermektedir.
Yüksek Tansiyon Belirtileri Nelerdir?
Hipertansiyon çoğu zaman “sessiz ilerleyen” bir hastalıktır ve belirti vermeyebilir. Ancak tansiyon yükseldiğinde şu şikayetler görülebilir:
• Şiddetli baş ağrısı
• Baş dönmesi, mide bulantısı
• Bulanık ya da çift görme
• Burun kanaması
• Kulak çınlaması
• Kalp ritminde düzensizlik (çarpıntı)
• Göğüs ağrısı ve nefes darlığı
• Gece sık idrara çıkma
• Bacaklarda şişlik (ödem)
• Halsizlik ve yorgunluk
Strese Bağlı Yüksek Tansiyon
Yoğun stres altında yaşayan kişilerde tansiyon değerleri anlık olarak yükselir. Strese bağlı hipertansiyonun belirtileri şunlardır:
• Kalp çarpıntısı
• Terleme
• Uyku bozukluğu
• Baş dönmesi ve baş ağrısı
• Midede kramplar
• Sinirlilik ve depresyon
Hipertansiyon Teşhisi Nasıl Konulur?
Tek seferlik ölçümler yanıltıcı olabilir. Bu nedenle hipertansiyon tanısı koymak için:
• Düzenli tansiyon ölçümü
• 24 saatlik tansiyon takibi (holter)
• Kan ve idrar tahlilleri
• Kalp ultrasonu (ekokardiyografi) ve EKG uygulanır.
Doğru tanı için ölçüm öncesinde kahve, sigara ve ağır egzersizden uzak durmak gerekir.
Hipertansiyonun Tedavisi
Tedavide amaç, kan basıncını 140/90 mmHg seviyesinin altına düşürmektir. Eğer diyabet veya böbrek hastalığı varsa daha düşük değerler hedeflenir.
Tedavi iki temel adımda uygulanır:
1. Yaşam tarzı değişiklikleri
• Düzenli egzersiz
• Tuz ve yağ tüketiminin azaltılması
• Sigara ve alkolden uzak durmak
• Stres yönetimi
• İdeal kiloya ulaşmak
2. İlaç tedavisi
• Doktor kontrolünde verilen ilaçlar bağımlılık yapmaz.
• İlaçlar yalnızca tansiyonu dengelemekle kalmaz; kalp, böbrek ve beyni de korur.
• Tansiyon düzenlendikten sonra bazı hastalarda ilaçlar azaltılabilir veya bırakılabilir.
Hipertansiyon Önlenebilir mi?
Evet! Düzenli kontroller, sağlıklı beslenme, tuzu azaltmak, kilo vermek ve düzenli spor yapmak hipertansiyon riskini büyük ölçüde azaltır.
Uzmanlar, 20 yaşından itibaren düzenli tansiyon ölçümü yapılmasını öneriyor.
10 SIK SORULAN SORU ve CEVAP
1. Hipertansiyon nedir?
Atardamarlardaki kan basıncının normalden yüksek olmasıdır.
2. Normal tansiyon kaç olmalı?
120/80 mmHg normal kabul edilir.
3. Hipertansiyonun en yaygın nedeni nedir?
Aşırı tuz tüketimi ve hareketsiz yaşam.
4. Tansiyonun yükseldiği nasıl anlaşılır?
Baş ağrısı, baş dönmesi, çarpıntı ve burun kanaması gibi belirtilerle.
5. Stres tansiyonu yükseltir mi?
Evet, özellikle kronik stres hipertansiyon riskini artırır.
6. Hipertansiyon tedavi edilmezse ne olur?
Kalp krizi, felç, böbrek yetmezliği ve görme kaybına yol açabilir.
7. Tansiyon ilacı bağımlılık yapar mı?
Hayır, ilaçlar bağımlılık yapmaz ve organları korur.
8. Hipertansiyon kimlerde daha sık görülür?
50 yaş altı erkeklerde, 55 yaş sonrası kadınlarda.
9. Hipertansiyonun kesin tedavisi var mı?
Kesin tedavi yoktur, ama yaşam tarzı ve ilaçlarla kontrol altına alınabilir.
10. Hipertansiyondan korunmak için ne yapılmalı?
Tuzu azaltmak, sigarayı bırakmak, kilo vermek, spor yapmak ve düzenli tansiyon kontrolü yaptırmak gerekir.
