Türkiye’de faaliyet göstermesine izin verilen yabancı sivil toplum kuruluşlarına ilişkin veriler dikkat çekici bir tablo ortaya koydu. 10 Temmuz 2025 tarihli verilere göre listede; şube açan, temsilcilik kuran, belirli süreyle faaliyette bulunmasına izin verilen ve Türkiye’deki üst kuruluşlara katılan yabancı yapıların yer aldığı toplam 114 izin ve kayıt satırı bulunuyor.
Veriler, Türkiye’deki yabancı sivil toplum yapılanmasının yalnızca insani yardım kuruluşlarından oluşmadığını gösteriyor. Listede uluslararası yardım kuruluşlarından ticaret ve sanayi odalarına, düşünce kuruluşlarından sağlık örgütlerine, eğitim ve araştırma kurumlarından turizm kuruluşlarına kadar oldukça geniş bir yelpaze bulunuyor.
İlk izin 1994 yılında
Listenin en eski kaydı 18 Mayıs 1994 tarihine uzanıyor. Almanya merkezli Hürriyetçi Türk Alman Dostluk Cemiyeti’ne Antalya’da Türkiye şubesi açma izni verildiği görülüyor.
1997 yılında Japonya merkezli Orta Doğu Kültür Derneği’nin Kaman Türkiye Şubesi, 2001 yılında ise ABD merkezli Uluslararası Geosentetikler Derneği, Almanya merkezli S.O.S. Köpekli Arama-Kurtarma Derneği ve İngiltere merkezli Uluslararası Af Örgütü Türkiye Şubesi listede yer aldı.
15 kuruluş için “şube açma” kaydı bulunuyor
Listenin ilk 15 sırasında yabancı kuruluşlara verilen “şube açma” izinleri yer alıyor.
Bu bölümde Almanya, Japonya, ABD, İngiltere, Fransa, Azerbaycan ve Avusturya merkezli kuruluşlar bulunuyor.
Şube açmasına izin verilen yapılar arasında Uluslararası Af Örgütü, Yeryüzü Doktorları, IEEE Worldwide Limited, Dünya Ağrı Enstitüsü, International Management Assistants, International Society for Magnetic Resonance in Medicine ve Chartered Institute of Logistics and Transport gibi farklı alanlarda faaliyet gösteren kuruluşlar yer alıyor.
Listenin büyük bölümünü temsilcilikler oluşturuyor
Verilerde en geniş bölümü Türkiye’de temsilcilik açmasına izin verilen yabancı kuruluşlar oluşturuyor.
16’ncı sıradan 98’inci sıraya kadar uzanan bölümde 83 temsilcilik açma kaydı bulunuyor.
Bu grupta siyasi ve sosyal araştırma kuruluşları, uluslararası yardım örgütleri, ticaret kuruluşları, vakıflar, mesleki birlikler, sağlık kuruluşları ve kültür kurumları yer alıyor.
Almanya merkezli Konrad-Adenauer-Stiftung, Friedrich-Ebert-Stiftung, Heinrich Böll Stiftung ve Friedrich Naumann Vakfı; ABD merkezli German Marshall Fund, National Democratic Institute, International Republican Institute ve Atlantic Council gibi uluslararası alanda bilinen kuruluşların Türkiye temsilcilikleri de listede bulunuyor.
ABD merkezli kuruluşlar dikkat çekiyor
Listenin ülke dağılımına bakıldığında en dikkat çekici yoğunluğun ABD merkezli kuruluşlarda olduğu görülüyor.
Tablodaki kayıtlar tek tek değerlendirildiğinde ABD merkezli 27 izin kaydı bulunuyor. Almanya ise 15 kayıtla öne çıkan ikinci ülke konumunda. İngiltere merkezli kuruluşların sayısı ise 9.
Fransa ve İsviçre merkezli kuruluşlar da listede yoğun şekilde yer alırken Japonya, Azerbaycan, Katar, Hollanda, Danimarka, Bosna Hersek, Malezya, Libya, Rusya Federasyonu ve Özbekistan gibi çok sayıda ülkeden kuruluşun Türkiye’de faaliyet veya temsil hakkına sahip olduğu görülüyor.
İnsani yardım kuruluşlarının önemli bölümü sınır illerinde
Verilerde özellikle 2013 ve sonrasında insani yardım ve göç alanında çalışan uluslararası kuruluşların sayısındaki yoğunluk dikkat çekiyor.
International Rescue Committee’nin faaliyet alanı Ankara, Hatay ve Gaziantep olarak belirtilirken; Danish Refugee Council için Şanlıurfa, Kilis, Gaziantep, Hatay, Kahramanmaraş, Osmaniye, Adıyaman, Adana ve Mersin sıralanıyor.
CARE’in Gaziantep, Hatay, Kilis, Şanlıurfa ve Adana’da; Global Communities’in Gaziantep, Kilis, Hatay ve Şanlıurfa’da faaliyet göstermesine izin verildiği görülüyor.
Syria Relief and Development için ise Gaziantep, Şanlıurfa, Hatay ve Kilis faaliyet bölgesi olarak gösteriliyor.
Bu dağılımda özellikle Gaziantep, Hatay, Kilis ve Şanlıurfa’nın uluslararası insani yardım kuruluşlarının faaliyet alanlarında sıkça yer aldığı görülüyor.
Çok sayıda kuruluşun faaliyet alanı “Türkiye geneli”
Listenin dikkat çeken başka bir bölümü ise faaliyet alanı “Türkiye geneli” olarak belirlenen kuruluşlar.
Uluslararası yardım örgütlerinden ticari yapılara, araştırma kuruluşlarından düşünce kuruluşlarına kadar çok sayıda yabancı yapıya ülke genelinde çalışma veya temsilcilik yürütme izni verildiği görülüyor.
Bazı kuruluşların izinleri ise yalnızca İstanbul, Ankara, Antalya, Hatay veya Gaziantep gibi belirli illerle sınırlandırılmış durumda.
2025 yılında da yeni izinler verildi
Liste yalnızca geçmiş yıllarda verilen izinlerden oluşmuyor. 2025 yılında verilen yeni izinler de kayıtlarda yer alıyor.
7 Mayıs 2025 tarihinde Özbekistan Ticaret ve Sanayi Odası’na Türkiye genelinde temsilcilik açma izni verildi.
18 Haziran 2025 tarihinde ise Azerbaycan Turizm Bürosu’nun Türkiye genelinde temsilcilik açmasına izin verildi.
ABD merkezli World Vision International için 7 Nisan 2025 tarihli izin kaydı bulunuyor. Kuruluşa, onay tarihinden itibaren iki yıl süreyle Şanlıurfa, Kilis, Gaziantep ve Hatay’da faaliyette bulunma izni verildi.
Bazı izinler süreli
Listedeki her kuruluşun izin şekli aynı değil.
99 ile 103’üncü sıralar arasında yer alan beş kayıtta doğrudan “faaliyette bulunma” izinleri bulunuyor.
Caritas Çek Cumhuriyeti’ne Gaziantep’te onay tarihinden itibaren iki yıl; World Vision International’a dört ilde iki yıl süreyle faaliyet izni verildiği belirtiliyor.
Save the Children International’ın ise 17 Eylül 2023 tarihinden itibaren beş yıl süreyle Türkiye genelinde faaliyette bulunmasına izin verildiği kayıtlarda yer alıyor.
People in Need için Gaziantep, Hatay, Şanlıurfa ve Kilis’te iki yıllık faaliyet izni bulunurken, Almanya Türk Toplumu’nun Türkiye genelindeki faaliyet izninin 11 Kasım 2024 tarihinden itibaren iki yıl olduğu görülüyor.
Üst kuruluşlara üyelik izinleri de listede
Liste yalnızca Türkiye’de şube veya temsilcilik açan kuruluşlarla sınırlı değil.
104 ile 111’inci sıralarda yabancı derneklerin Türkiye’deki üst kuruluşlara üye olmasına ilişkin 8 ayrı kayıt bulunuyor.
Bu bölümde Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Ukrayna, Irak ve Kazakistan merkezli kuruluşlar yer alıyor.
Kuzey Kıbrıs Genç İşadamları Derneği, Kırım Tatar Eğitimcileri Maarifçi Birliği, Türkmen Öğretmenler Birliği, Dengi Dengine Kazak Derneği, KKTC Teknik Öğretmenler Derneği, Near East University Sports Club, Kıbrıs Türk Turizm Yazarları ve Gazetecileri Derneği ile Çağdaş Müzik Derneği bu bölümde sıralanıyor.
Uluslararası federasyon ve konfederasyon kayıtları da var
Listenin 112’nci kaydında farklı ülkelerdeki beş eğitim örgütünün Türkiye’de Uluslararası Avrasya Eğitimcileri Federasyonu’nun kurulmasına ilişkin kaydı bulunuyor.
113’üncü sırada Romanya merkezli Uluslararası Karadeniz ve Hazar Denizi İşbirliği ve Ortaklık Fonu Derneği’nin kurucu üye olmasına ilişkin izin yer alıyor.
114’üncü ve son kayıtta ise Rusya, Bosna Hersek, Somali, Irak ve başka ülkelerde faaliyet gösteren sendikal yapıların Uluslararası Emek Harekatı Konfederasyonu’nun oluşturulmasına ilişkin kaydı bulunuyor.
İzin türlerine göre tablo
10 Temmuz 2025 tarihli veriler izin türüne göre incelendiğinde ortaya şu dağılım çıkıyor:
Şube açma: 15 kayıt
Temsilcilik açma: 83 kayıt
Belirli süreyle faaliyette bulunma: 5 kayıt
Üst kuruluşa üye olma: 8 kayıt
Üst kuruluş kurma: 1 kayıt
Kurucu üye olma: 1 kayıt
Uluslararası üst kuruluş oluşturma: 1 kayıt
Böylece listede toplam 114 izin ve kayıt satırı bulunuyor.
Türkiye’deki yabancı STK ağı oldukça geniş
Verilerin tamamı birlikte değerlendirildiğinde Türkiye’deki yabancı sivil toplum yapılanmasının oldukça geniş bir coğrafyaya ve faaliyet alanına yayıldığı görülüyor.
ABD ve Avrupa merkezli kuruluşlar sayısal olarak öne çıkarken; Orta Doğu, Orta Asya, Balkanlar ve Uzak Doğu ülkelerinden kuruluşlar da listede yer alıyor.
Faaliyet alanları ise insani yardım ve göç çalışmalarından sağlık hizmetlerine, eğitim ve akademik araştırmalardan ticarete, turizmden ulaştırmaya, kültür-sanattan uluslararası ilişkilere kadar uzanıyor.
Özellikle 2013 sonrasında Gaziantep, Hatay, Kilis ve Şanlıurfa’nın çok sayıda uluslararası yardım kuruluşunun faaliyet bölgesi olarak kayıtlara geçtiği görülürken, İstanbul ve Ankara da temsilciliklerin yoğunlaştığı merkezler arasında bulunuyor.
Verilerin tarihi 10 Temmuz 2025 olduğu için tablo, bu tarih itibarıyla faaliyetine izin verilen yabancı sivil toplum kuruluşları ve diğer yabancı örgütlenmelere ilişkin durumu yansıtıyor.
