bilgi @ 41havadis.com

Sanayileşmenin büyümesiyle birlikte, iş kazalarında anormal derecede büyük artışlar olmuş ve bu kazalar işverenler tarafından fazla önemsenmezken zaman içinde, üretim kayıplarına da yol açmış ve bu nedenle işverenlerin önlem alma zorunluluğunu da gündeme getirmiştir.

Tüm bu olayların sosyal güvenlik kuruluşlarının doğmasına ve bir takım gelişmelerin ortaya çıkması için en büyük neden olmuştur.

Önceleri yaralanan ve hastalanan işçilerin tedavisi için katkıda bulunan  işverenler daha ileri aşamalarda, bunları organize edecek olan kuruluşların oluşumuna katkıda bulunarak sosyal güvenlik kuruluşlarının doğmasına yol açmıştır.

Bu yazımda günümüzü değil de iş sağlığı ve güvenliğinin dünyadaki gelişmelerini aktarmaya çalışacağım.

Yunan ve Roma uygarlıklarında ilk kez gördüğümüz (endüstri sağlığı- işçi sağlığı - iş hijyeni) iş ile sağlık arasındaki çalışmalar, etraflı incelendiğinde, Paracelsus (1493-1541) işçilerin sağlık konularını ele alan ilk hekimlerindedir.

Gregorius Agricola-George Bauer (Saksonyalı hekim,1526'da Avrupa madenlerinde çalışan işcilerin sorunlarıyla ilgili klasik bilgileri içeren ''De Re metalika adlı eserini yazmıştır.

Bernandino Ramazzini (Büyük İtalyan klinikcisi  ) 1633-1714 endüstri sağlığının babası olarak kabul edilir. B. Ramazzini 1713 yılında yayınladığı ''De morbis Artifficum Diatriba'' adlı eserinde meslek hastalıklarıyla ilgilenmiştir. Endüstri sağlığı sorunları özellikle sanayileşme hareketleri sırasında büyük ilgi görmüştür.

İş hekimliği İtalya'da doğmuş lakin büyüme ve gelişme zamanını sanayi inkılabını (1760-1830) beşiği olan İngiltere'de gelişmiştir. Sir. Percivale Polt 1766'da baca temizleyenlerin skrotum (testis) kanserini tarif etmiştir.

İngiltere'de çok etraflı meslek hastalıklı kitabını 1795 - 1852 'de Charle Turner Tacrach yazmıştır. İngiltere'de 1802 yılında ''sağlık ve ahlakın korunması kanunu, 1833'te ''fabrika kanunu'' çıkarılarak yürürlüğe girmiştir.

Bunların çıkışıyla ''iş güvenliği müfettişliği'' ön görülmüştür.

Fransa'yı inceleyecek olursak 1810 yılında çıkan '' imparator kararnamesi'' , Gine 1841 yılında ''iş mevzuattı'' bu çabaların ilk meyveleridir.

ABD'de Cornell Üniversitesi iç hastalıkları profesörü olan Gillman Thomson 1914 yılında meslek hastalıkları kitabını yayınlamıştır. (The Occupational Diseases)

1919 yılında Cenevre'de uluslararası çalışma örgütü (ILO) kurulmuştur. 1919 yılından günümüze kadar bir çok iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili sözleşmeler çıkarılmıştır.

Bunların önemli bir bölümü Türkiye Cumhuriyeti tarafında onaylanarak yürürlüğe konulmuştur. 20. YY. iş sağlığı ve güvenliği sanayinin gelişmesiyle birlikte kalkınmış ülkelerde ön planda yer almaya başlamıştır.

ABD başta olmak üzere İngiltere, Kanada , Avustralya, Japonya ve Almanya gibi ülkeler iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili modern düzenlemeler gerçekleştirmişlerdir.

AB içerisinde 1980'li yıllardan itibaren ele alınmaya ağırlık verilmiştir. 1989 yılında  çıkarılan 89/391/EEC sayılı iş sağlığı ve güvenliği direktifliği ISG alanında çerçeve direktifi olarak kabul edilmiştir. Daha sonra bir çok direktifler çıkartılmıştır.

Günümüze gelinen noktada ISG bir bilim dalı olarak ele alınmaktadır. Sanayide ve bütün çalışma hayatında yeni yeni ortaya çıkan riskler ile ilgili sürekli olarak ARGE çalışmaları yürütülmekte yeni yasal düzenlemeler yapılmaktadır.